Gott ist tot. Gott bleibt tot. Und wir haben ihn getötet.
Nie teza ateistyczna, lecz diagnoza kulturowa. Zachodnia kultura zbudowała swoje fundamenty na chrześcijańskim Bogu — ale go porzuciła. Nietzsche przewiduje, że skutki tego wyparcia będą ogromne przez następne dwa stulecia: nihilizm.
Wszelki nowoczesny ateizm jest dla Nietzschego „połowicznym nihilizmem" — odrzuca się Boga, ale zachowuje się dawne wartości (moralność, prawo, postęp, naród). To nie wychodzenie z nihilizmu, tylko jego maskowanie. Nietzsche prorokował 126 lat przed datą wykładu — jesteśmy „w sercu rodzącego się nihilizmu".
Słowo z języka francuskiego (ressentiment) — do języka filozoficznego wprowadzone przez Montaigne'a. U Nietzschego odgrywa rolę zarówno analityczną (co to jest) jak i normatywną (to jest złe).
Resentyment to zakamuflowana nienawiść, zemsta ludzi pozbawionych mocy.
Niszczące uczucie reaktywne: ktoś odrzuca określony zespół wartości dlatego tylko, że nie jest w stanie ich osiągnąć. Jednocześnie tworzy nową moralność, która wartości dawnych „silnych" przedstawia jako zło — a własną słabość jako cnotę.
Jedna z nielicznych książek Nietzschego napisanych spójnym wykładem (nie tylko aforyzmy). Szczegółowa analiza resentymentu, moralności pana i niewolnika. Prowadzący poleca jako pierwsze wprowadzenie do Nietzschego.
Chrześcijaństwo jest religią resentymentu: powstało wśród słabych (chrześcijanie jako żydowska sekta w Imperium Romanum), którzy nie mogąc pokonać silnych (Rzymian) odwrócili system wartości — zrobili z pokory cnotę, z mocy grzech.
Ani przez godzinę w mem życiu nie byłem chrześcijaninem. Wszystko co widziałem jako chrześcijanizm uważam za dwuznaczność słów zasługującą na wzgardę, za rzeczywiste tchórzostwo przed wszelkimi potęgami, jakie zresztą panują.
Prowadzący zaznacza, że krytykę Nietzschego trzeba niuansować. Nietzsche odrzuca dogmat i system, ale uznaje autentyczność Jezusa (jedyny „prawdziwy chrześcijanin"). Podziwiał psychologię chrześcijaństwa, nienawidził chrześcijaństwa instytucjonalnego.
Nietzsche diagnozuje paradoks: odrzuca się chrześcijaństwo jako dogmat, ale pragnie się zachować jego etykę. „Chrześcijaństwo jako moralność" wstępuje w dziurę po dawnych najwyższych wartościach. To jest właśnie nihilizm niekompletny.
Pogański filozof — autor traktatu przeciw chrześcijaństwu (Prawdziwe słowo). Znany tylko z cytowań u Orygenesa (Contra Celsum). Prowadzący stawia Nietzschego obok Celsusa jako dwóch największych krytyków chrześcijaństwa w historii Zachodu.
Artystka nawiązująca do serii LadyBird Books (brytyjskie obrazkowe książeczki dla dzieci). Tworzy „alternatywne" wersje dla dorosłych — ironia, subwersja. Prowadzący pokazuje okładkę z wariantem na temat „Gott ist tot" jako wprowadzenie do Nietzschego.
Prowadzący pisał magisterkę na temat „Nietzsche a religia" — ma do niego stosunek „love-hate relation".